მასწავლებელი

Posted on Updated on

ყველა რაღაცას წერს ვისაც ბატონ კახა ბენდუქიძესთან რაიმე შეხება ჰქონია…

გადავწყვიტე მეც დავწერო, უბრალოდ მეც მინდა გავუზიარო ადამიანებს ის რაც ბატონ კახასთან სულ რამოდენიმე საუბრით ჩამოვიყალიბე…

mestiashvili2ყველაზე კარგად დასამახსოვრებელი ჩემთვის იყო ბატონ კახასთან შეხვედრა ამ წლის ივნისში. ერთ-ერთი საუნივერსიტეტო პროექტის ორგანიზებაში ვიღებდი მონაწილეობას, ამ პროექტის მიზანი იყო სხვა უნივერსიტეტებში ნიჭიერი და პერსპექტიული ახალგაზრდების აღმოჩენა კონკურსის საშუალებით და მათი ESM-ში სასწავლო გრანტით გადმოყვანა. საორგანიზაციო პროცესი დასრულებული იყო და უკვე ვემზადებოდით პროექტის გასაშვებად, ბატონ კახას, რა თქმა უნდა, როგორც ყველა საუნივერსიტეტო პროექტის მიმართ ამ მცირე კონკურსის მიმართაც ჰქონდა ინტერესი და უნდოდა რაც შეიძლება კარგი გამოსულიყო… როდესაც შეხვედრა დაიწყო ყველაფერი მოვახსენეთ, რა გავაკეთეთ, რის გაკეთებას ვაპირებდით და ზოგადად როგორ ვაპირებდით კონკრეტულად დასმული ამოცანების შესრულებას…

ბატონი კახა იჯდა დიდი მაგიდის სათავეში, თვალდახუჭულმა გვისმინა გარკვეული პერიოდი და როგორც კი საუბარს მოვრჩით შემოგვიტრიალდა და გვითხრა: „ეს ყველაფერი მესმის, მაგრამ ამ ტიპის კონკურსით ხომ ისევ თქვენნაირებს იპოვით, გადმოიყვანთ და დიდი ვერაფერი შეემტება უნივერსიტეტს. მე მჭირდება ადამიანები, რომლებიც რეალური საქმის გამკეთებლები არიან და უბრალო თეორეტიკოსებად არ ჩამოყალიბდებიან“.

თავიდან გული დამწყდა, შეპასუხებაც კი ვცადე. ვფიქრობდი რატომ გვითხრა ბატონმა კახამ ეს სიტყვები, ნუთუ ასეთი ცუდები ვიყავით…

მხოლოდ და მხოლოდ მისი გარდაცვალების შემდეგ დავფიქრდი ამ საკითხზე და ერთ რამეს მივხვდი ყველაფრის გაანალიზების შემდეგ, ბატონმა კახამ ეს სიტყვები სწორედ იმიტომ გვითხრა, რომ სჯეროდა ჩვენ უკეთესები შეგვიძლია ვიყოთ და გვიბიძგა იმისაკენ რომ ჩვენი შესაძლო თვითრეალიზაციის მაქსიმუმი გაგვეკეთებინა. Read the rest of this entry »

Advertisements

მუდამ მებრძოლი და ოპტიმისტი…

Posted on

კახას 1972 წლიდან ვიცნობდი, როცა ის თსუ-ს ბიოლოგიის ფაკულტეტის პირველკურსელი გახდა (მე მაშინ უკვე მეორე კურსზე ვსწავლობდი).

მაღალი, გამხდარი, სათვალიანი, „ზღარბა“ ჟღალი ფერის თმებით – ყველასგან გამოირჩეოდა.
ეს დასაწყისში…

მესამე კურსიდან მთელი ფაკულტეტი ალაპარაკდა მის განსაკუთრებულ ერუდიციაზე, შრომისმოყვარეობასა და სწავლის მართლაც წყურვილზე…

მეხუთე კურსიდან უკვე ჩამოყალიბებული ლიდერი იყო, არამხოლოდ თანატოლებში, არამედ უფროსებშიც (მე ამ დროისთვის უკვე ეკოლოგიის კათედრის თანამშრომელი ვიყავი და ხშირად მიწევდა მასთან შეხვედრები სხვადასხვა საკითხებზე)…martashvili2

ჩვენი გზები მეორედ გადაიკვეთა ასპირანტურაში (МГУ) სწავლის პერიოდში. ის მოლეკულიარული ბიოლოგიის, ხოლო მე, ზოგადი ეკოლოგიის კათედრებზე გავდიოდით ასპირანტურას… ახალგაზრდობის წლებიდან ბევრი საერთო, ლამაზი მოგონება დაგვრჩა…

მესამედ, 2010 წელს – 27 წლის შემდეგ შევხვდით ერთმანეთს, ისევ საქართველოში – თავისუფალ უნივერსიტეტში, მის კაბინეტში. გავიხსენეთ ახალგაზრდობის წლები… ბევრი ვიცინეთ (თუმცა, – მე ვიცინოდი, ის კი როგორც ყოველთვის – გულიანად როხროხებდა!)… დავსახეთ სამომავლო გზები… Read the rest of this entry »

კახა ბენდუქიძე გაბრაზებულია

Posted on Updated on

არ მჯერა, რომ ამბობენ გარდაცვლილი ადამიანები თვალებს აკლდებიან, გულს კი – არაო. ტყუილი მგონია ეგ ამბავი. გულს რომ აკლდებიან, სწორედ იმიტომ განვიცდით მათ სიკვდილს, თორემ უნახავობას კიდევ აიტანდა კაცი. გულია მთავარი. თვალები მეორეხარისხოვანია. მერედა, გული როცა გწყდება, მაშინ გახსენება ყველაფერი – კარგიც, ცუდიც, მაგრამ ბუნება მაინც ისეა მოწყობილი, რომ კარგი უფრო გახსენდება, ვიდრე ცუდი; მაშინ გექაჩებიან იქამდე უხილავი ძაფები, რომლებიც თურმე გარდაცვლილთან გაკავშირებდა. ასეთი გახსენებები კი, ყოველ შემთხვევაში ჩემთვის, სულ პირველი კადრიდან იწყება.

milashvilsოთახში რომ შევედი, კახა ბენდუქიძე საკუთარ მაგიდასთან თავდახრილი იჯდა და ღრმად სუნთქავდა. ეს კაცი იქამდე მხოლოდ ტელევიზორში მენახა – ან ჩხუბობდა, ან ვინმეს ლანძღავდა. ბოლოს რომ ვნახე, სხვა ამპლუა ჰქონდა მორგებული – ახალგაზრდებს პროცენტების გამოანგარიშებას ავალებდა. მოკლედ, შიშის ზარს სცემდა დედიან – ბუდიანად ყველას. იმ მომენტში კი ეს კაცი, ადამიანი ობობას მოწინააღმდეგე უილსონ ფისკს, ანუ კინგპინს რომ ვამსგავსებდი, სავარძელში მოკალათებულიყო და ჩემს რეზიუმეს კითხულობდა. მის სახეს საწერი მაგიდის მარჯვენა კუთხეში მდგარი ღამის სანათი ანათებდა, საბჭოური სიმბოლიკითა და ზედ მიკრული ზიგმუნდ ფროიდის ნაჭრისგან დამზადებული თოჯინით. სანათის შუქს შიგადაშიგ ირეკლავდა ბენდუქიძის სათვალე. ცალმხრივი მისალმება გამოგვივიდა – ჩემს თავაზიან გამარჯობას მხოლოდ თავდახრილი სიმშვიდით უპასუხა. ვიფიქრე ვერ შემამჩნია – მეთქი და ჩახველება დავაპირე. ამასობაში კინგპინს ხმადაბლა გამოსცრა: „დაბრძანდით“.

[ამ შარიან ამბავში გიორგი მელაძემ გამხვია, თავისუფალი უნივერსიტეტის იმჟამინდელმა კანცლერმა. ჩვენთან ხომ არ გადმოხვიდოდიო – წერილი მომწერა. მაშინ პრეზიდენტის პრეს სამსახურში ვმუშაობდი უფროს სპეციალისტად და ბოლო ხანებში არ მასვენებდა აზრი, რომ იქ საკუთარი თავი ამოვწურე. „რატომაც არა?“ – ვთქვი გულში და გასაუბრებაზე წავედი].

ბენდუქიძემ CV ბოლომდე რომ ჩაიკითხა, ღიმილნარევი სახით შემომხედა, ულვაშები ააცმაცუნა:

– რაზე ოცნებობთ? Read the rest of this entry »

„მნიშვნელოვანია არა სად მუშაობ, არამედ ვისთან მუშაობ“

Posted on

არ ვაპირებდი რამის დაწერას. ჩემი მეგობრების პოსტების კითხვაც ძალიან მიჭირს.

როდესაც დონალდ რამსფელდის ბოლოს გამოცემულ წიგნს (Rumsfeld’s Rules) ვკითხულობდი, ყველაზე მეტად დამამახსოვრდა შემდეგი სიტყვები: „მნიშვნელოვანია არა სად მუშაობ, არამედ ვისთან მუშაობ“.

zvikiკახასთან მე ვისწავლე როგორ უნდა გამოვიყენო დაგროვილი ცოდნა. რაოდენ მნიშვნელოვანია კრიტიკული ხედვა ყველაფრისადმი. ის, რომ დეტალებს ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს. მე ვმუშაობდი იმ ადამიანთან, ვინც მიმაჩნია ყველაზე ერუდირებულად და მაღალი ინტელექტის მქონედ.

2009 წელს გავიცანი კახა ბენდუქიძე, როდესაც მე და ჩემმა მეგობრებმა გავაკეთეთ სტუდენტური ორგანიზაცია „თავისუფლების კლუბი“. რადგან მსგავსი კლუბების დეფიციტი იყო, კახა ყველანაირად ცდილობდა მოგვხმარებოდა. მის ან უნივერსიტეტის ინტერესებზე მეტი სარგებელი ჩვენ, ESM-ის სტუდენტებს გვქონდა. კახა იყო ქველმოქმედი. არა ისეთი, რომელიც შემდეგ არჩევნებში ხმებს მიიღებდა „ინწილიგენციისგან“. მისი ქველმოქმედება უმეტეს შემთხვევაში არ ჩანდა.

კახა იყო ახალგაზრდების ფანი. ყველანაირ საშუალებას გვაძლევდა ჩვენი ცოდნა ახალ სიმაღლეზე აგვეყვანა. Read the rest of this entry »

ნახვამდის, სეხნია…

Posted on Updated on

lomaia„სეხნიას“ ვეძახდი. 1989 წლის გაზაფხულზე გავიცანი. მოსკოვის ქართული სათვისტომოს შეკრებაზე, ჯერ გივი გუმბარიძეს აგინა, ნაძირალა კომუნისტებო, ეს რა ჩაიდინეთო. მერე ეროვნულ მოძრაობას გადმოწვდა – მომავალი საქართველოს ეკონომიკაზე არ ფიქრობთო. მაშინ, სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში ლაბორატორიის გამგე და ბილოგიის ამომავალი ვარსკვლავი იყო.

ხელახლა 2004 წელს შევხვდით, როდესაც მიშას წინადადებას დათანხმდა და ეკონომიკური რეფორმების მინისტრად დაინიშნა. იმ რეფორმებისა, რომლებსაც ახლა მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში სწავლობენ.

ის იბრძოდა იმისთვის, რაც ადამიანის პოტენციალს ათავისუფლებს და იმის წინააღმდეგ, რაც მას ზღუდავს.

თუ ვინმეს ფულის თხოვნა, ზრდილობიანი მიკიბ-მოკიბულების გაგება, ყალბი სადღეგრძელოების მოსმენა ან მორიგი „აი-ეს-კანონი-გადაარჩენს-ქვეყანას“ მხარდაჭერა უნდოდა, მასთან არა, სადმე უფრო შორს უნდა წასულიყო. ან, თვითონ გააგზავნიდა. თუ იმის გაგება გინდოდა, რა მიმართებაში არიან ერთმანეთთან გარდამავალი ტიპის ეკონომიკა და პროფესიული განათლება, ან საქართველოზე რა ზეგავლენის მოხდენა შეუძლია ფიქლის გაზის რევოლუციას, მაშინ, კახასთვის უნდა გეკითხა.

საუკუნეებით და კონტინენტებით აზროვნებდა. ასეთებს აღორძინების ეპოქის ადამიანებს ეძახიან. იშვიათია ისეთი ფუნდამენტური ფაქტი თუ მნიშვნელოვანი სიახლე საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებში, ეკონომიკაში თუ პოლიტიკაში, რომლისთვისაც მას ყურადღება არ მიექცია, და რომელზეც მას კომპეტენტური აზრი არ ჰქონოდა. Read the rest of this entry »

„ბენდუქიძე იუდა“

Posted on Updated on

bajelidze 1აბიტურიენტობისას მკაცრად მქონდა გადაწყვეტილი, რომ ფილოლოგი უნდა გავმხდარიყავი. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მინდოდა სწავლა, გონებაში ფოტოც კი მქონდა წარმოდგენილი, რომელშიც პირველი კორპუსის წინ ვდგავარ, ხელში ქართველი ენათმეცნიერების სქელყდიანი წიგნები მიკავია და სხვა ჩემნაირებს ვესაუბრები. მერე ჩვენს სკოლაში თავისუფალი უნივერსიტეტიდან მოვიდნენ და აბსოლუტურად ახალ ფაკულტეტზე გვესაუბრნენ, რომლის გახსნასაც უნივერსიტეტი იმ წელს აპირებდა. სახელიც ჟღერდა „სახელმწიფო მართვის სკოლა“, აბა, ვის არ უნდა, სახელმწიფო მართოს?! მეც ერთბაშად ამომიტივტივდა გონებაში, როგორ ამყარებდა ბავშვობაში ბებიაჩემი იმედებს ჩემზე და მეუბნებოდა, პირველი ქალი პრეზიდენტი შენ უნდა გახდეო და მეც მტრად მხოლოდ ბურჯანაძეს მივიჩნევდი, რომელიც ისევე „უმიზნებდა“ პრეზიდენტის პოსტს, როგორც მე. პრეზენტაციის შემდეგ საბოლოოდ გადავწყვიტე, რომ არც ფილოლოგობა მინდოდა, არც ჟურნალისტობა, არც ფინანსისტობა და არც არაფერი, უბრალოდ, ძალიან მინდოდა თავისუფალ უნივერსიტეტში მესწავლა.

იქამდე აბიტურიენტობა დიდად სტრესულ საქმიანობად არ მესახებოდა, მაგრამ მერე ყველაფერი შეიცვალა, ვიცოდი, რომ კონკურენცია მაღალი იქნებოდა, მისაღები სტუდენტების რაოდენობა კი მცირე. საბოლოოდ, ჩემმა მონდომებამ გააართლა და 28 აგვისტოს გავიგე, რომ გავხდი სტუდენტი იმ უნივერსიტეტისა და ფაკულტეტის, რომელიც მინდოდა.

უცნაურია, რომ პირველი სურვილი, რომელიც გამიჩნდა ბენდუქიძესთან ჩახუტება იყო. Read the rest of this entry »

ყველაფრის გადმოცემა ტექსტით შეუძლებელია

Posted on Updated on

1399643_557602550977430_541056265_oბოლოს რომ შევხვდი, მარტოებმა ვისაუბრეთ.

მკითხა, რამდენი ხანია ჩემთან მუშაობთო? – რომ ვუთხარი მეოთხე წელია-მეთქი, როგორც სჩვეოდა, სათვალე შეისწორა და გაოცებულმა შემომხედა…

მმმმმ… ამდენი ხანია მიძლებთო?

რაღაც საკითხებზე ვისაუბრეთ, მასთან შეხვედრისთვის უჩველოდ წყნარადაც კი… მითხრა – თქვენ წრფელი სიტყვებით გადმომეცით შინაარსი, ეს სიმართლეა და ახლა ყველაზე მარტივად მესმის თქვენიო… რომ დავემშვიდობე და ოთახიდან გამოვედი, უკან გამომყვა, ისევ დამიძახა და შემახსენა – ირა ხომ იცით ესა და ეს ისევ არის გასაკეთებელიო.

ადრე მითხრა, ირას დაგიძახებთო… მერე მენეჯერი ხართო, მითხრა… და ბოლოს, წრფელი ადამიანი ხართო, ასე შემაფასა…

ალბათ სწორედ ეს იყო კახას მორალი – ჯერ სხვებისგან გამოგარჩევდა, სახელს დაიმახსოვრებდა, თუ გაუძლებდი გაგამენეჯერებდა და თუ ამასაც გაუძლებდი ყველაზე მაღალ ინსტანციად მისთვის ადამიანური ღირებულებების შეფასებაღა რჩებოდა…

ბოლო წერილი რომ მივწერე, დავუწერე – მე თქვენ მიყვარხართ ბატონო კახამეთქი…

არადა არასოდეს არ მიმიწერია მსგავსი…

ერთხელ ჩავეხუტე მახსოვს, აი მაშინ, მარგველაშვილი რომ შემოგვივარდა უნივერსიტეტში… მაინც შემხვდა საქმეზე, არ გადადო თათბირი არაფრით, Read the rest of this entry »